اگر محصولات بدون نسخه باعث از بین رفتن آکنه نشوند، پزشک می تواند داروهای قوی تر یا سایر درمان ها را به کار ببرد. یک متخصص پوست می تواند با روشهای زیر به بیمار کمک کند:
-
کنترل کردن آکنه
-
جلوگیری از ایجاد اسکار و سایر آسیب ها به پوست
-
کم کردن اثرات اسکار ایجاد شده
داروهای آکنه از طریق کاهش تولید چربی، افزایش سرعت تغییر و تبدیل سلول های پوستی، مقابله با عفونت های باکتریایی یا کاهش التهاب، عمل می کنند. اثرات اکثر داروهای آکنه بین 4 تا 8 هفته بعد از مصرف ظاهر می شوند و ممکن است قبل از بهبودی پوست یک دوره از بدتر شدن آن دیده شود. ممکن است چندین ماه تا چندین سال برای از بین رفتن کامل آکنه زمان لازم باشد.
دارویی که پزشک برای درمان آکنه تجویز میکند بر اساس نوع و شدت آکنه انتخاب می شود. این داروها ممکن است موضعی یا خوراکی باشند. اغلب داروها به صورت ترکیبی به کار می روند. زنان باردار نمی توانند از داروهای خوراکی آکنه استفاده کنند.
داروهای موضعی
بهترین تأثیر این داروها هنگامی می باشد که به پوست تمیز و خشک (در حدود 15 دقیقه بعد از شستن آن) مالیده شوند. تا چند هفته ممکن است اثرات آنها دیده نشود و در ابتدای استفاده ممکن است علایم تحریک پوستی مانند قرمزی، خشکی و پوسته ریزی مشاهده شود.
برای کاهش این عوارض پزشک ممکن است از اقداماتی مانند افزایش تدریجی دوز دارو، شستن دارو بعد از مدت کوتاه یا تبدیل این دارو به یک داروی دیگر استفاده کند.
شایع ترین داروهای موضعی آکنه موارد زیر هستند :
رتینوئیدها ( Retinoids) : این داروها به صورت کرم، ژل یا لوسیون مصرف می شوند. داروهای رتینوئیدی از ویتامینA مشتق می شوند و شامل ترتینوئین (Tertinoin)، آداپالن (Adapalene) وتازاروتن ( Tazarotene) می باشند، این داروها، عصر به پوست مالیده می شوند. در ابتدا 3 روز در هفته مصرف می شوند تا پوست به آنها عادت کرده و سپس هر روز استفاده می شوند. عملکرد آنها به وسیله جلوگیری از ایجاد انسداد در فولیکول های مو می باشد.
آنتی بیوتیک ها: اثر این دارو به وسیله کشتن باکتری های اضافی پوست و کم کردن التهاب و قرمزی می باشد. برای چند ماه اول درمان، ممکن است از یک رتینوئید و یک آنتی بیوتیک به طور همزمان استفاده شود که آنتی بیوتیک در صبح و رتینوئید در عصر به پوست مالیده می شوند. آنتی بیوتیک ها اغلب همراه با بنزوئیل پراکسید (benzoyl peroxide) مصرف میشوند. مثال های آن عبارتند از: کلیندامایسین ( Clindamycin) با بنزوئیل پراکسید و اریترومایسن با بنزوئیل پر اکسید.
داپسون( Dapsone) : این دارو به صورت ژل می باشد و بیشترین اثر آن وقتی است که با رتینوئید موضعی به کار برود. اثرات جانبی آن قرمزی و خشکی پوست می باشد.
داروهای خوراکی
آنتی بیوتیک ها: برای آکنه متوسط تا شدید، به منظور کاهش تعداد باکتری ها و التهاب ناشی از آنها ممکن است نیاز به آنتی بیوتیک های خوراکی باشد. انتخاب درمانی برای آکنه تتراسیکلین ها مانند مینوسیکلین (Minocycline ) و داکسی سیکلین ( Doxycycline ) هستند .
پزشک ممکن است در صورت مشاهده بهبودی این داروها را به تدریج قطع کند و یا در صورت عدم مشاهده پاسخ مناسب ( که معمولآ بعد از 3 تا 4 ماه از درمان می باشد) دارو را قطع کند.
بیمار ممکن است همزمان با آنتی بیوتیک های خوراکی از داروهای موضعی نیز استفاده کند، مطالعات نشان داده اند که استفاده از بنزوئیل پراکسید موضعی همراه با آنتی بیوتیک های خوراکی، خطر مقاومت به آنتی بیوتیک ها را کاهش می دهد.
آنتی بیوتیک ها ممکن است عوارض جانبی مانند ناراحتی معده و گیجی ایجاد کنند. این داروها باعث افزایش حساسیت پوست به نور آفتاب می شوند. همچنین می توانند باعث تغییر رنگ دندان های در حال رشد و کاهش رشد استخوان کودکان شوند، که مادرانشان در دوران بارداری از تتراسایکلین استفاده کرده اند.
قرص های ضد بارداری ترکیبی: این داروها در درمان آکنه در زنان و دختران نوجوان مفید هستند. شایع ترین عارضه جانبی این داروها، سر درد، حساس شدن پستان ها، تهوع، اضافه وزن و خونریزی نامنظم از رحم می باشد. یک خطر جدی آنها، افزایش احتمال لخته خون در عروق می باشد.
داروهای ضد آندروژن: داروی اسپیرونولاکتون (Spironolactone ) برای درمان آکنه در زنان و دختران نوجوان که در آنها آنتی بیوتیک های خوراکی کمک کننده نبوده اند، در نظر گرفته می شود. عملکرد این دارو به وسیله بلوک کردن اثر هورمون های آندروژن بر روی غدد سباسه می باشد. اثرات جانبی آن شامل حساسیت پستان ها، پریود های دردناک و جمع شدن پتاسیم در بدن می باشد.
ایزوترتینوئین ( Isotretinoin) : این دارو برای شدید ترین موارد آکنه استفاده می شود و در صورت عدم پاسخ به سایر درمان ها از آن استفاده می گردد.
ایزوترتینوئین خوراکی، بسیار مؤثر می باشد. اما به علت عوارض جانبی بالقوه آن، هر شخصی این دارو را مصرف می کند باید به دقت پیگیری شود. جدی ترین عوارض آن عبارتند از: کولیت اولسراتیو، افزایش خطر افسردگی و خودکشی و اختلالات مادر زادی شدید.
درمان های دیگر
درمان های دیگر در موارد خاص به تنهایی یا همراه با داروها به کار می روند:
نور درمانی: انواع مختلفی از درمان با نور برای درمان آکنه با موفقیت استفاده شده اند. اما مطالعات بیشتر برای مشخص کردن روش ایده آل، منبع و میزان نور، مورد نیاز هستند. در نور درمانی، باکتری هایی که باعث التهاب می شوند، مورد هدف قرار می گیرند. بعضی از انواع نور درمانی در مطب پزشک انجام می شوند. درمان با نور آبی می تواند در منزل با یک وسیله دستی انجام گیرد.
عوارض جانبی نور درمانی شامل، درد، قرمزی گذرا و حساسیت به نو رآفتاب می باشند.
لایه برداری شیمیایی: در این شیوه از یک ماده شیمیایی مثل اسید سالیسیلیک ( Salicylic acid ) به طور مکرر استفاده می شود. این درمان وقتی با سایر درمان های آکنه استفاده شود بسیار مؤثر است ( به استثناء رتینوئیدهای خوراکی). لایه بردارهای شیمیایی با رتینوئیدهای خوراکی توصیه نمی شوند چون با همدیگر ممکن است پوست را بسیار تحریک کنند. این مواد شیمیایی ممکن است باعث قرمزی شدید گذرا، پوسته ریزی و تاول زدن و تغییر رنگ طولانی پوست شوند.
خارج کردن جوش های سر سفید و سر سیاه : پزشک ممکن است از وسایل مخصوص برای خارج کردن جوش های سرسفید و سر سیاه( کومدون ها) که به وسیله درمان موضعی از بین نرفته اند، استفاده کند. این کار ممکن است باعث ایجاد جوشگاه یا اسکار روی پوست شود.تزریق استروئید: ضایعات ندولار و کیستیک ممکن است با تزریق مستقیم داروی استروئیدی به آنها، درمان شوند. اثرات جانبی این روش عبارتند از: نازک شدن پوست، روشن تر شدن آن و ظاهر شدن عروق خونی کوچک روی ناحیه درمان شده.
درمان اسکارهای آکنه
اقداماتی که برای کاهش اسکار به جا مانده از آکنه استفاده می شوند، عبارتند از:
پرکننده ( filler) های بافت نرم : تزریق پرکننده های بافت نرم مثل کلاژن یا چربی، در زیر پوست و اسکارهای به جا مانده می تواند آنها را پر کند. این باعث می شود که اسکار ها کمتر مورد توجه قرار گیرند. نتایج موقتی هستند و بنابراین نیاز به تزریق مکرر آنها می باشد. عوارض جانبی عبارتند از: تورم موقتی، قرمزی وکبودی.
لایه برداری شیمیایی: اسید با قدرت بالا به منظور از بین بردن لایه بالایی اسکار و کم کردن ضخامت اسکار به کار برده می شود.
درم ابریژن (Dermabrasion) : این شیوه برای اسکارهای شدیدتر به کار می رود. در این روش لایه سطحی
پوست با یک برس چرخنده، صاف می شود و اسکار ناشی از آکنه با پوست مجاورش همسطح می شود.
استفاده از لیزر: در این روش از لیزر جهت بهبود اسکار استفاده می شود.
جراحی پوست: با بعضی از روشهای جراحی میتوان اسکارهای ناشی از آکنه را درمان کرد.
درمان کودکان
بیشتر مطالعات درمان آکنه، افراد 7 سال و بیشتر را شامل می شود. اما به طور شایعی نیز کودکان دچار آکنه می شوند. در یک مطالعه در 365 دختر 9 تا 10 سال، 78 درصد آنها آکنه داشتهاند. در درمان آکنه در کودکان باید با یک متخصص پوست کودکان مشاوره شود. یک سری از داروها در کودکان ممنوع هستند و همچنین دوز مناسب، واکنش های دارویی و عوارض جانبی آنها نیز باید مورد دقت قرار گیرند.
درمان های خانگی
برای جلوگیری یا کنترل آکنه های خفیف میتوان از محصولات بدون نسخه، مراقبت پوستی و سایر تکنیک های خود مراقبتی استفاده کرد.
منطقه درگیر را با یک پاک کننده ملایم بشوئید: دوبار در روز، صورت با صابون ملایم و آب گرم شسته شود. اگر آکنه نواحی اطراف محل رویش موها را میگیرد، موها هر روز شامپو شود. از بعضی مواد مثل اسکراب های پوستی و ماسک های صورت باید اجتناب شوند چون باعث تحریک پوست شده و آکنه را تشدید می کند. شستن و مالیدن زیاد پوست هم می تواند باعث تحریک پوست شود. همچنین در موقع تراشیدن موی قسمت درگیر، باید به آرامی این کار را انجام داد.
استفاده از محصولات بدون نسخه آکنه برای خشک کردن چربی زیاد پوست و افزایش لایه برداری: به دنبال محصولاتی باشید که بنزوئیل پراکسید، ماده فعال آنها باشد. همچنین محصولاتی را که دارای سولفور، رزورسینول یا اسید سالسیلیک هستند می توان به کار برد. این محصولات نیز ممکن است در ابتدا عوارضی مانند، قرمزی، خشکی و پوسته ریزی داشته باشند که اغلب بعد از یک ماه از استفاده، کاهش می یابند.
از مواد تحریک کننده اجتناب شود: از لوازم آرایش، ضد آفتاب ها و محصولات شکل دهنده مو که روغنی یا چرب هستند باید اجتناب کرد. از محصولاتی استفاده شود که بر پایه آب هستند و کمتر باعث ایجاد آکنه می شوند.
استفاده از مرطوب کننده های بدون روغن دارای ضد آفتاب: در بعضی افراد، آفتاب باعث تشدید آکنه می شود و بعضی داروهای آکنه پوست را حساس به نور آفتاب میکنند. تا حد ممکن باید از آفتاب دوری نمود و از یک مرطوب کننده غیر روغنی که دارای ضد آفتاب می باشد استفاده کرد.
مراقب باشید که چه چیزهایی به پوست تان برخورد می کنند: از برخورد مداوم دست ها یا وسایلی مانند گوشی تلفن با صورت اجتناب کنید. کلاه و لباس های تنگ نیز می توانند باعث ایجاد مشکل شوند به ویژه اگر شما عرق میکنید. عرق و چربی ها در ایجاد آکنه همکاری میکنند.
لکه های پوست را فشار نداده یا دست کاری نکنید: چون این کار باعث عفونت یا ایجاد اسکار می شود.
درمان های دیگر آکنه
بعضی مطالعات نشان داده اند که موارد زیر نیز می توانند آکنه را درمان کنند. اما مطالعات بیشتر برای اثبات تأیید و ایمنی آنها لازم می باشد.
روغن درخت چای: ژل هایی که دارا ی 5% روغن درخت چای هستند ممکن است به اندازه لوسیون هایی که دارای 5% بنزوئیل پر اکسید هستند، مؤثر باشند، اگرچه آهسته تر اثر میکنند. عوارض جانبی احتمالی، عبارت از درماتیت تماسی می باشد. این فرآورده فقط باید به صورت موضعی استفاده شود.
آلفا هیدروکسی اسید: این اسید طبیعی که در مرکبات و سایر غذاها وجود دارد، وقتی به پوست مالیده شود، به برداشته شدن سلول های مرده از پوست و عدم ایجاد انسداد، کمک می کند. همچنین باعث بهبود ظاهر اسکار های آکنه می شود. عوارض جانبی عبارتند از: افزایش حساسیت به آفتاب، قرمزی، تحریک شدن پوست .
اسید آزلائیک (Azelaic acid) : این اسید طبیعی در دانه های غلات و فراورده های حیوانی یافت میشود. دارای خاصیت ضد باکتری می باشد. یک کرم 20% آن به اندازه سایر محصولات مرسوم آکنه مؤثر می باشد، دوبار در روز و برای 4 هفته استفاده می شود. تأثیر آن وقتی با آزیترومایسین استفاده شود بیشتر نیز می شود. در هنگام بارداری و شیردهی می توان از این ماده استفاده نمود.
غضروف گاو: کرم های های حاوی غضروف گاو، دوبار در روز به کار می روند و ممکن است در کاهش آکنه مؤثر باشند.
روی : روی در کرم ها و لوسیون ها می تواند باعث کاهش آکنه شود.
عصاره چای سبز: لوسیون حاوی 2 % از عصاره چای سبز، آکنه را کاهش می دهد.
آلوئه ورا: ژل 50% آلوئه ورا که همراه با درمان مرسوم آکنه ( ترتینوئین) به مدت 8 هفته به کار رفته است، تأثیر بیشتری نسبت به ترتینوئین به تنهایی داشته است.
مخمر آبجو: یک گونه خاص مخمر آبجو به نام CBS 5926 به نظر می رسد باعث کاهش آکنه شود. این فرآورده به صورت خوراکی مصرف می شود و ممکن است باعث ایجاد نفخ شود.