تعریف

تب، افزایش موقت در درجه حرارت بدن می باشد که اغلب به علت یک بیماری ایجاد می گردد. داشتن تب یک نشانه از وجود اتفاقی غیر طبیعی در بدن می باشد.
برای یک فرد بالغ داشتن تب ناراحت کننده است ولی تا زمانی که به 4/39 درجه سانتی گراد یا بالاتر نرسد، معمولآ مورد توجه قرار نمی گیرد. برای شیر خواران و کودکان تب مختصر ممکن است نشان دهنده یک عفونت جدی باشد.
تب معمولآدر عرض چند روز بهبود می یابد. تعدادی داروی معمولی برای کنترل تب وجود دارد ولی گاهی بهتر است این اختلال درمان نشده باقی بماند؛ چون به نظر می رسد تب یک نقش کلیدی در کمک به بدن برای جنگیدن با برخی از عفونت ها بازی می کند.

علاائم

اگر درجه حرارت بدن بالاتر از محدوده نرمال قرار بگیرد، شخص تب دارد. درجه حرارت طبیعی بدن 37 درجه سانتی گراد می باشد ( کمی بالاتر و پایین تر)
براساس فاکتوری که تب را ایجاد کرده است، شخص می تواند علایم و نشانه های دیگری نیز داشته باشد:
  •        تعریق
  •         لرزیدن
  •        سردرد

شیر خواران
یک تب غیر قابل توضیح، در شیر خواران و کودکان نسبت به بزرگسالان باعث نگرانی بیشتری می شود. در موارد زیر حتما با پزشک تماس گرفته شود:
  •     سن کمتر از 3 ماه باشد و درجه حرارت مقعدی 38 درجه سانتی گراد و بالاتر باشد .
  •         بین 3 ماه و 6 ماه باشد و درجه حرارت کودک تا 9/38 درجه سانتی گراد باشد و به طور غیر معمولی تحریک پذیر، خواب آلوده و یا ناراحت باشد. یا درجه حرارت بالاتر از 9/38 درجه سانتی گراد باشد .
  •          بین 6 ماه و 24 ماه باشد و درجه حرارت بالاتر از 9/38 درجه سانتی گراد باشد، که بیشتر از 1 روز طول کشیده است و علامت دیگری ندارد. اگر کودک علایم و نشانه های دیگری مانند سرماخوردگی، سرفه یا اسهال دارد با توجه به شدت آن می‌توان با پزشک تماس گرفت.
  •          یک نوزاد اگر درجه حرارت کمتر از معمول داشته باشد ( پایین تر از 1/36 درجه سانتی گراد) باید به پزشک مراجعه شود. نوزادان نمی‌توانند درجه حرارت بدن خودشان را به خوبی تنظیم کنند و وقتی بیمار می شوند  به جای داغ شدن ممکن است سرد شوند.
در صورتی که هر نوع مشکلی دارید، به پزشک کودک خود مراجعه کنید، چه در مواقعی که درجه حرارت کودک بالا و چه در مواقعی که پایین باشد.

کودکان
احتمالآ تا زمانی که کودک تب دارد، به واکنش ها پاسخ می دهد ( یعنی تماس چشمی با شما برقرار کرده و به صدا و واکنش های شما جواب می دهد) و مایعات می نوشد  و بازی می کند، دلیلی برای خطر وجود ندارد.
اما در صورت موارد زیر به پزشک مراجعه شود:
  •       اگر کودک بی توجه یا بی قرار می باشد؛ به طور مکرر استفراغ می کند؛ سردرد یا درد شکمی شدید دارد و یا هر علامت دیگری دارد که نشانه ناراحتی مشخص وی می باشد.
  •         بعد از از اینکه در یک خودروی داغ قرار گرفته بود، تب داشته باشد، در این صورت فورآ به پزشک مراجعه شود.
  •        تب بیشتر از 3 روز داشته باشد( در بچه های 2 ساله و بالاتر )
  •         بی توجه به نظر برسد و تماس چشمی ضعیفی با شما برقرار کند.

بالغین
در موارد زیر به پزشک مراجعه شود:
  •        تب 4/39 درجه سانتی گراد یا بالاتر
  •         اگر تب بیشتر از 3 روز طول کشیده باشد
همچنین در صورت وجود علایم و نشانه های زیر فورآ به پزشک مراجعه شود:
  •         سردرد شدید
  •      تورم گلوی شدید
  •        یا راش های پوستی غیر معمول مخصوصآ اگر به سرعت بدتر شوند.
  •          حساسیت غیر معمول به روشنایی
  •         سفتی و درد گردن وقتی که گردن به سمت جلو خم می شود.
  •         گیجی روانی
  •          استفراغ مکرر
  •         نفس کشیدن سخت یا درد قفسه سینه
  •        بی توجهی یا بی قراری شدید
  •       درد شکمی یا درد هنگام ادرار کردن
  •         ضعف عضلانی یا تغییرات حسی که ممکن است مشکلات اعصاب یا مغز را نشان بدهد.
  •          هر علت یا نشانه غیر قابل توضیح دیگر
  •        درد عضله ای
  •         کاهش اشتها
  •         کاهش آب بدن یا دهیدراتاسیون
  •          ضعف عمومی 
تب های بالا، بین4/39 درجه سانتی گراد و 1/41 درجه سانتی گراد، می توانند علایم زیر را ایجاد کنند:
  •         توهم
  •          گیجی
  •       تحریک پذیری
  •          تشنج
  •         کاهش آب بدن
گرفتن درجه حرارت
برای گرفتن درجه حرارت بزرگسالان یا کودکان می توان از چند نوع دماسنج ( ترمومتر) استفاده کردکه شامل دهانی، مقعدی (رکتال) و اگرچه قرار دادن دماسنج دهان در زیر بغل، دقیق ترین روش گرفتن درجه حرارت کودکان نمی باشد، اما می توان از آن به صورت زیر استفاده کرد:
  •        دماسنج را زیر بغل قرار داده و بازو را روی آن فشار دهید
  •        5 دقیقه منتظر بمانید. درجه حرارت زیر بغل کمی کمتر از درجه حرارت دهان می باشد.
از دماسنج مقعدی برای شیرخواران استفاده می شود:
  •          مقداری از ژل یا پماد نرم کننده را به سر دماسنج بمالید.
  •         به دقت سر دماسنج را 1 تا 2 سانتی متر به داخل مقعد کودک فرو کنید.
  •  به مدت 3 دقیقه دماسنج را در این محل نگه دارید      
  •        اجازه ندهید که دماسنج حرکت کند چون اگر کودک خیلی تکان بخورد احتمال دارد که دماسنج بیشتر به داخل فرو رود و آسیب ایجاد کند.
  • پیشانی (شریان تمپورال) می باشند.
علاائم

عوارض

عوارض تب ممکن است شامل موارد زیر باشند:
اگر این تشنج صورت بگیرد، والدین باید:
  •        بچه را به یک سمت بدن یا به سمت شکم بر روی زمین بخوابانند.
  •         هر وسیله تیزی که در نزدیکی کودک وجود دارد، بردارند.
  •       لباسهای تنگ کودک را شل کنند.
  •          هیچ چیزی را در هنگام تشنج در داخل دهان بچه قرار ندهند یا تلاش نکنند که تشنج را متوقف کنند.
  • اکثر موارد این تشنج ها خود بخود بهبود می یابد. بعد از توقف تشنج،کودک را به سرعت به پزشک رسانده تا علت این تب مشخص گردد.
  • اگر تشنج بیشتر از 10 دقیقه طول کشید، با اورژانس تماس گرفته شود.
 
آزمایشات
برای ارزیابی تب، پزشک ممکن است:
  •         سؤالاتی راجع به علایم و نشانه های همراه با تب و تاریخچه پزشکی شخص بپرسد
  •         یک معاینه فیزیکی انجام بدهد
  •         در خواست آزمایشاتی مانند آزمایشات خونی یا گرافی اشعه X از قفسه سینه، کند که این کار در موارد لزوم  و با توجه به شرح حال و معاینه بدنی صورت می گیرد.
  • به علت آنکه تب ممکن است نشان دهنده یک بیماری جدی در یک نوزاد باشد ( به ویژه در 28 روز اول زندگی)، در این موارد ممکن است نوزاد جهت بررسی بیشتر و درمان در بیمارستان بستری شود. 
  •        از دست دادن آب شدید
  •          توهم
  •        تشنج ناشی از تب، در تعداد کمی از کودکان بین سن 6  ماه تا 5 سال ایجاد می شود.
 
تشنج ناشی از تب
این تشنج باعث از دست رفتن هوشیاری و تکان دادن اندامهای دوطرف بدن می شود. اگرچه برای والدین یک علامت خطرمی باشد ولی در اکثریت موارد اثرات دراز مدت ندارد.
عوارض

علل

تب هنگامی ایجاد می شود که ناحیه ای از مغز به نام هیپوتالاموس ( که به آن ترموستات بدن نیز گفته می شود)، نقطه تنظیم درجه حرارت بدن را به یک عدد بالاتر تغییر دهد. وقتی این اتفاق می افتد، شخص احساس لرز می‌کند  و لباسهای بیشتر می پوشد یا اینکه پتو را به دور خودش می پیچد و در نهایت درجه حرارت بدنش افزایش پیدا می کند.
درجه حرارت طبیعی بدن طی ساعات روز تغییر می‌کند( در صبح ها پایین تر و در بعد از ظهر و شب ها بالا تر می باشد) . اگر چه بیشتر افراد درجه حرارت 37 درجه را نرمال می دانند ولی درجه حرارت می تواند تا یک درجه تغییر کند ( از حدود 1/36 درجه تا 2/37 درجه) و هنوز نرمال محسوب می شود. عواملی از قبیل پریود ماهانه زنان یا ورزش سنگین نیز  می توانند درجه حرارت را تغییر دهند.
تب یا افزایش درجه حرارت بدن ممکن است به وسیله عوامل زیر ایجاد شود:
  •      یک ویروس
  •         یک عفونت باکتریایی
  •        آفتاب سوختگی شدید
  •        اختلالات التهابی خاص مانند آرتریت روماتوئید ( التهاب پوشش مفاصل یا سینوویوم (Synovium) )
  •        یک تومور بدخیم
  •         بعضی داروها مانند برخی از آنتی بیوتیک ها، داروهای فشار خون یا تشنج
  •         بعضی از واکسن ها مانند واکسن سه گانه یا واکسن پنوموکوک
گاهی اوقات علت تب مشخص نمی شود. اگر شخص تب 3/38 یا بالاتر از آن را برای بیشتر از 3 هفته داشته باشد و پزشک نتواند علت آنرا پیدا کند، تشخیص تب یا علت نا مشخص (FUO) برای بیمار گذاشته می شود.
 

درمان

برای تب های با درجه حرارت پایین ، پزشک ممکن است پیشنهاد درمان را برای کم کردن درجه حرارت ندهد، چون با این کار ممکن است بیماری طولانی شود یا علایم پنهان بمانند و تشخیص علت تب مشکل تر شود .
 
داروهای بدون نسخه
در هنگام تب بالا، پزشک ممکن است یک داروی بدون نسخه را تجویز کند، از قبیل:
 استامینوفن یا ایبوپروفن: این داروها با توجه به دستور پزشک یا با توجه به راهنمای مصرف خود دارو، استفاده می شوند. باید مراقب بود که بیش از حد از آنها مصرف نشود. دوزهای بالا یا مصرف طولانی استامینوفن ممکن است باعث آسیب به کبد یا کلیه شود و دوز بالای ناگهانی آن که مصرف شود می تواند کشنده باشد. اگر بعد از دادن یک دوز از دارو هنوز تب کودک بالا بود از دوز اضافی استفاده نکرده و با پزشک تماس بگیرید. برای تب های زیر 9/38 درجه از داروهای کاهنده تب استفاده نشود مگر اینکه پزشک دستور بدهد.
آسپیرین: آسپیرین فقط برای استفاده از بالغین می باشد. آسپیرین را به بچه ها ندهید چون ممکن است باعث یک واکنش شدید و کشنده به نام سندرم رای (Reye) بشود.
داروهای تجویزی
بر پایه علت تب، پزشک ممکن است آنتی بیوتیک تجویز کند به ویژه اگر مشکوک به عفونت باکتریال باشد مثل عفونت گلو یا عفونت ریه.
آنتی بیوتیک ها برای درمان ویروس استفاده نمی‌شوند، اما تعداد معدودی از داروهای ضد ویروس وجود دارند که برای عفونت های ویروسی خاص استفاده می شوند. اگرچه بهترین درمان عفونت های ویروسی خفیف و شایع، استراحت و مصرف مایعات فراوان می باشد.
 
درمان شیر خواران
برای شیر خواران به ویژه در28 روز اول زندگی، ممکن است بستری در بیمارستان برای آزمایشات و درمان، توصیه گردد. چون تب می تواند نشانه یک عفونت جدی باشد.
 
درمان های خانگی
شما می توانید تعدادی از درمان های خانگی را برای درمان تب در خودتان یا کودکتان استفاده کنید:
نوشیدن مقادیر زیادی از مایعات : تب باعث از دست دادن مایعات می شود، بنابراین باید آب، آب میوه  یا هردو را بنوشید. برای کودکان زیر یک سال می توان از ORS استفاده کرد. این محلول ها دارای آب و نمک می باشد و جهت جایگزینی آب و الکترولیت های از دست رفته بدن می باشد.
 استراحت: شما برای بهبود احتیاج به استراحت دارید  و فعالیت می تواند موجب افزایش درجه حرارت بدن بشود .
خنک بمانید: لباس کم بپوشید و درجه حرارت اطاق را خنک کنید و هنگام خواب فقط از یک پتوی نازک یا ملحفه استفاده کنید.
 

پیشگیری

شخص می تواند با کاهش برخورد به بیماری های عفونی باعث پیشگیری از تب شود . تعدادی از اقدامات عبارتند از:
  •        به صورت مرتب دست ها شسته شود و به کودکان نیز این کار آموزش داده شود، که به ویژه قبل از غذاخوردن، بعد از استفاده از توالت و بعد از رفتن به یک جای شلوغ یا عیادت از  بیمار، بعد از دست زدن به حیوانات و هنگام استفاده از وسایل حمل ونقل عمومی، این کار باید صورت گیرد.
  •        به کودکان نشان داده شود که چگونه دست ها را به طور کامل بشویند. تمام سطح جلویی و پشتی دست با آب و صابون به طور کامل شسته شود.
  •          از دستمال های مرطوب یا ضد عفونی کنند های دست استفاده شود، که این در مواردی است که شما به آب و صابون دسترسی ندارید.
  •        سعی کنید که بینی، دهان و چشم ها را لمس نکنید، به علت اینکه، این اندام ها راه اصلی ورود ویروس و باکتری ها به بدن می باشند.
  •        هنگام سرفه و عطسه کردن جلوی دهان و بینی خود را بگیرید ، و به کودکان نیز این کار را یاد بدهید.
  •         از فنجان ها، بطری های آب و وسایل شخصی مشترک، پرهیز کنید.